Boter is overwegend melkvet dat door het karnen (dat is het ritmisch bewegen
van de melk of room) van het waterige deel in de melk gescheiden wordt. Deze
boter wordt gewassen en gekneed, er wordt al dan niet zout aan toegevoegd. Het
waterige deel dat na het karnen overblijft is karnemelk of botermelk. Afhankelijk
van het vetgehalte van de melk is er 22 tot 27 liter melk nodig om 1 kg boter
te verkrijgen. Het vetgehalte van melk varieert. Het is afhankelijk van runderras,
periode van het jaar, het veevoer en andere factoren.
Boter maken is een mechanisch procédé. Dat betekent dat boter
geen scheikundige bewerking ondergaat. Er mogen aan boter geen andere additieven
dan zout toegevoegd worden. Alle ingrediënten staan op het pakje melkerijboter
vermeld en dat zijn er niet veel. Boter is immers een zuiver product dat overwegend
uit 1 ingrediënt bestaat: minstens 82% melkvet, de rest is water en droge
stof (melkpoeder, vetoplosbare vitaminen).
Boter is vooral een smaakmaker. Doordat ze smelt op lichaamstemperatuur laat
ze in de mond een frisse, aangename smaak na. Boter is niet geschikt om op hoge
temperatuur te verhitten.
Aankopen
Soorten
Hoeveboter wordt kleinschalig op het melkveebedrijf vervaardigd. Op
de boerderij, waar een kleiner aantal liter melk dan in de zuivelfabriek verwerkt
wordt, gebruikt men rauwe melk. Meestal wordt alleen de melk die op het eigen
bedrijf gewonnen wordt verwerkt tot boter.
Melkerijboter is het product dat op grotere schaal in de zuivelfabriek
gemaakt wordt. In de zuivelfabriek gebruikt men gepasteuriseerde melk of room.
In de melkerij wordt de melk van verschillende melkveebedrijven verzameld.
Geconcentreerde boter is boter waaruit bijna alle water verwijderd is.
Daardoor is ze zeer geschikt om mee te braden en te bakken. Ze wordt ook bak-
en braadboter genoemd. Ze is zeker niet geschikt om op brood te smeren.
Geklaarde boter is het botervet zonder het water in de boter. Het is
hoeve- of melkerijboter die opgewarmd wordt en waar het schuim van weggeschept
wordt. Wat overblijft is puur botervet, dat zeer geschikt is voor keukenbereidingen
of bakken en braden. Doordat geklaarde boter, net als geconcentreerde boter,
geen water bevat, spat ze niet en kan ze tot een hogere temperatuur dan hoeve-
of melkerijboter verwarmd worden.
Halve boter is boter die smeerbaar uit de koelkast komt. Ze kan een
mengeling zijn van boter en margarine of meer vocht bevatten dan het gehalte
dat voor boter wettelijk toegelaten is. Deze boter is alleen geschikt om koud
te gebruiken, als smeersel op brood.
Kruidenboter is boter waaraan vooral groene kruiden, zoals peterselie
en bieslook, toegevoegd werden. De lekkerste is de zelfbereide, maar er is in
de handel ook industrieel bereide kruidenboter verkrijgbaar. Ze past uitstekend
bij aardappelen in de schil, pasta en geroosterde gerechten zoals vlees en vis.
Bewaren
De houdbaarheid van boter is afhankelijk van de samenstelling, de wijze van
bewaren en de wijze van fabriceren. Naargelang boter met verse of gepasteuriseerde
boter of room bereid werd, is ze langer of minder lang houdbaar. Als ze slechts
weinig water bevat, is ze enkele weken, zelfs een tweetal maanden, houdbaar.
Boter die koel, donker en afgesloten bewaard wordt, is zonder kwaliteits- en
smaakverlies enkele weken houdbaar. De versheidsdatum die op de verpakking van
melkerijboter gedrukt staat veronderstelt dat u bewaart in de eigen verpakking
bij een temperatuur van 7°C en afgeschermd van licht. Boter wordt ranzig
als ze blootgesteld is aan licht en lucht. Het volstaat soms om van een klompje
boter de buitenste, vergeelde laag te verwijderen om daaronder weer de lichtere,
smakelijke verse boter te vinden. Natuurlijk blijft boter een vers product.
De houdbaarheid kent een maximum termijn.
Tips
Bewaar boter in de koelkast, afgesloten van sterk ruikende voedingswaren als
kaas, groente, fruit, vlees- en vissoorten.
Houd een klompje verse boter altijd in kleine hoeveelheden klaar voor gebruik
in een botervlootje. Als de boter op is, wast u het botervlootje uit voor er
nieuwe verse boter in gelegd wordt. Vul nooit verse boter bij de oude boter,
om te voorkomen dat ze ranzig gaat smaken.
Zet de boter, zonder de aluminiumfolie, voor gebruik 10 tot 20 seconden in
de microgolfoven. Ze is dan ideaal om op brood te smeren. Of dompel het mes
waarmee de boter gesmeerd wordt even in heet water.
Bereiding
Voeg een klontje boter toe aan puree, soep, groente, saus voor een lekkere,
subtiele smaak. Boter kan u mengen met ingrediënten zoals honing, kaneel,
geraspte appel of wortel, hardgekookt ei, mosterd, groene kruiden, eetbare bloemen
(zoals viooltjes, goudsbloem, madeliefjes of Oostindische kers) en ander lekkers.
Rol de boter in aluminiumfolie. Laat ze opstijven en snijd er schijfjes van.
Wie boter mooi wil opdienen kan gebruik maken van een houten boterstempel of
botervorm. Leg het houten werktuigje in een kom met water en plaats het een
nacht in de koelkast. Als de stempel of de vorm verzadigd is met water zal de
koele boter niet meer aan het hout kleven. Op de boter staat dan een mooie afdruk
van de stempel of de boter heeft een originele vorm. Het ontvormen is soms een
lastig karwei. Een scherp mes en veel geduld zijn dan de beste attributen.
Gezondheid
Boter bevat evenveel energie (uitgedrukt in calorieën) als margarine,
halfboter bevat evenveel energie als halvarine.
| Voedingswaarde
per 100 g |
| Energie |
3040
kJ |
| 740 kcal |
| Cholesterol |
260 - 280 g |
|
Xquis recepten top van dit product :
Zoeken naar recepten met : boter
|
